1. Motor Yönetim Sensörleri
Bu sensörler, motorun en verimli ve temiz şekilde çalışmasını sağlamak için ECU'ya (Motor Beyni) sürekli olarak veri gönderir.
- Krank Mili Konum Sensörü (Crankshaft Position Sensor - CKP): Motorun en önemli sensörüdür. Krank milinin tam konumunu ve dönüş hızını (RPM) ECU'ya bildirir. Bu bilgi, ateşleme zamanlaması ve yakıt enjeksiyonu için hayati öneme sahiptir. Arızalandığında motor genellikle çalışmaz.
- Eksantrik Mili Konum Sensörü (Camshaft Position Sensor - CMP): Eksantrik milinin (kam mili) konumunu izler. Bu sayede ECU, hangi silindirin ateşleme zamanında olduğunu anlar. Krank sensörü ile birlikte çalışarak motorun zamanlamasını mükemmelleştirir.
- Hava Akış Metre (Mass Air Flow - MAF Sensörü): Motora giren havanın kütlesini ölçer. ECU bu veriyi kullanarak silindirlere ne kadar yakıt püskürtülmesi gerektiğini hesaplar.
- Manifold Mutlak Basınç Sensörü (Manifold Absolute Pressure - MAP Sensörü): Emme manifoldunun içindeki hava basıncını (vakumu) ölçer. Bu bilgi de hava-yakıt karışımının ayarlanmasında kullanılır.
- Oksijen (Lambda) Sensörü: Egzoz gazı içindeki yanmamış oksijen miktarını ölçer. Bu veri, ECU'nun hava-yakıt karışımının zengin mi (fazla yakıt) yoksa fakir mi (az yakıt) olduğunu anlamasını sağlar ve karışımı ideal oranda tutmak için ayarlama yapar.
- Gaz Kelebeği Konum Sensörü (Throttle Position Sensor - TPS): Sürücünün gaz pedalına ne kadar bastığını ECU'ya bildirir. Hızlanma isteğini algılayarak motorun tepkisini ayarlar.
- Motor Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü (Engine Coolant Temperature - ECT Sensörü): Motor soğutma suyunun sıcaklığını ölçer. Bu bilgi, motorun çalışma sıcaklığına göre yakıt karışımını, rölanti devrini ve fanın ne zaman çalışacağını belirlemek için kullanılır.
- Vuruntu (Knock) Sensörü: Motor içinde istenmeyen vuruntuları (anormal yanma) algılar ve ateşleme zamanlamasını anlık olarak ayarlayarak motoru korur.
2. Şasi ve Güvenlik Sensörleri
Bu sensörler, aracın yol tutuşunu, frenleme performansını ve genel sürüş güvenliğini artırmak için kullanılır.
- Tekerlek Hız Sensörleri (ABS Sensörleri): Her bir tekerleğin dönüş hızını ayrı ayrı ölçer. Bu bilgiler, ABS (Kilitlenme Karşıtı Fren Sistemi), ESP (Elektronik Stabilite Programı) ve TCS (Çekiş Kontrol Sistemi) gibi sistemler tarafından kullanılır.
- Direksiyon Açı Sensörü: Direksiyon simidinin ne kadar ve hangi yöne çevrildiğini ölçer. ESP sisteminin, sürücünün gitmek istediği yönü anlaması için kritik bir veridir.
- Yalpalama (Yaw Rate) Sensörü: Aracın kendi dikey ekseni etrafında ne kadar hızlı döndüğünü (savrulma eğilimini) ölçer. ESP sisteminin en önemli sensörlerinden biridir.
- İvme Sensörleri (G-Sensors): Aracın yanal ve boylamsal ivmelenmesini ölçer. Bu bilgi de ESP ve hava yastığı sistemleri tarafından kullanılır.
- Lastik Basınç Sensörleri (TPMS): Lastiklerin içindeki hava basıncını sürekli olarak izler ve basınç düştüğünde sürücüyü uyarır.
3. Konfor ve Sürücü Destek Sistemleri Sensörleri
Bu sensörler, sürüş konforunu artırmak ve sürücüye yardımcı olmak amacıyla kullanılır.
- Yağmur Sensörü: Ön camdaki su damlacıklarını algılayarak silecekleri otomatik olarak çalıştırır ve yağmurun şiddetine göre hızını ayarlar.
- Far (Işık) Sensörü: Dış ortamdaki ışık seviyesini ölçerek farların otomatik olarak yanıp sönmesini kontrol eder.
- Park Sensörleri (Ultrasonik Sensörler): Tamponlara yerleştirilen bu sensörler, ses dalgaları gönderip yansımalarını dinleyerek aracın engellere olan mesafesini ölçer ve sürücüyü sesli veya görsel olarak uyarır.
- Radar ve Lidar Sensörleri: Genellikle adaptif hız sabitleyici, şerit takip asistanı ve otonom acil frenleme gibi gelişmiş sürücü destek sistemlerinde (ADAS) kullanılır. Aracın çevresindeki diğer araçları ve engelleri tespit ederler.
- Kabin İçi Sıcaklık ve Nem Sensörleri: Dijital klima sisteminin, kabin içindeki sıcaklığı ve nemi istenen seviyede tutmak için kullandığı verileri sağlar.
Bu sensörlerin herhangi birinde meydana gelen bir arıza, aracın performansında düşüşe, yakıt tüketiminde artışa, güvenlik sistemlerinin devre dışı kalmasına veya konfor özelliklerinin çalışmamasına neden olabilir.